0 Πέθανε ο γιος του Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ

Ο Νμίτρι Ναμπόκοφ, μοναχογιός του ρώσου συγγραφέα της περίφημης «Λολίτας», απεβίωσε, σε ηλικία 77 ετών, στις 22 Φεβρουαρίου σε νοσοκομείο του Βεβέ της Ελβετίας όπου νοσηλευόταν τους τελευταίους δύο μήνες με πνευμονική λοίμωξη.

Γεννημένος τον Μάιο του 1934 στο Βερολίνο, με την άνοδο του ναζισμού ο Ντμίτρι μετακινήθηκε μαζί με την οικογένειά του αρχικά στο Παρίσι και το 1940 στις ΗΠΑ. Μεγάλωσε στα περίχωρα της Βοστόνης και στην Ίθακα, όπου ο πατέρας του δίδασκε λογοτεχνία στο Γουέλσλι Κόλετζ και στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ αντιστοίχως.

Το 1951 ο πατέρας Ναμπόκοφ δανείστηκε χρήματα για να στείλει τον γιο του να σπουδάσει στο Χάρβαρντ. «Είναι εντυπωσιακά ατρόμητος, οι φίλοι του τον αγαπούν, είναι προικισμένος με ένα θαυμάσιο μυαλό αλλά έχει πάρει διαζύγιο από το διάβασμα» έλεγε ο Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ για τον γιο του αναφέροντας ότι τα ενδιαφέροντά του ήταν «η αναρρίχηση, τα κορίτσια, η μουσική, το τένις και οι σπουδές… με αυτή τη σειρά».

Παρ’ όλη την αγωνία του πατέρα του, ο Νμίτρι τα πήγε μια χαρά. Σπούδασε τελικά ιστορία και λογοτεχνία στο Χάρβαρντ, αλλά δεν συνέχισε με σπουδές νομικής, μολονότι είχε περάσει τις εξετάσεις της περιώνυμης Σχολής Νομικής του πανεπιστημίου. Ο λόγος; Αναζητούσε την κλίση του. Και τη βρήκε στη μουσική. Σπούδασε κλασικό τραγούδι και εργάστηκε ως επαγγελματίας αοιδός της όπερας ως το 1982. Έκανε το ντεμπούτο του -ως βαθύφωνος- το 1961, ερμηνεύοντας τον ρόλο του Κολίν σε παράσταση της «La bohème» του Πουτσίνι, μαζί με τον επίσης πρωτοεμφανιζόμενο τότε τενόρο Λουτσιάνο Παβαρότι.

Δεινός ορειβάτης, ημιεπαγγελματίας ραλίστας, κοσμοπολίτης και μπον βιβάν, πλεϊμπόι γνωστός στα θέρετρα της Φλόριντας και της Ελβετίας, στον κόσμο των γραμμάτων ο Ντμίτρι Ναμπόκοφ είναι γνωστός ως μεταφραστής και επιμελητής έργων του πατέρα του και διαχειριστής της πνευματικής του κληρονομιάς.

Πολλή συζήτηση προκάλεσε πρόσφατα η απόφασή του να εκδώσει το ημιτελές μυθιστόρημα του Ναμπόκοφ «Το πρωτότυπο της Λώρας» (Πατάκης, 2010). Το μυθιστόρημα, ή για να είμαστε ακριβέστεροι ένα προσχέδιο μυθιστορήματος, είχε γραφεί, κατά τη συνήθεια του Ναμπόκοφ πατρός, σε 138 δελτία στα τελευταία χρόνια της ζωής του και ο ίδιος είχε αφήσει εντολή τα δελτία να καταστραφούν. Μητέρα και γιος παράκουσαν την εντολή του -ήταν συνηθισμένοι σε εντολές του Βλαντίμιρ να καταστραφούν έργα του, άλλωστε, αν δεν υπήρχε η Βέρα για να το σώσει, το χειρόγραφο της «Λολίτας» θα είχε καταλήξει στη φωτιά-, όμως διαφωνούσαν για το αν έπρεπε το έργο να δημοσιευθεί ή όχι.

Το 2009 ο Ντμίτρι αποφάσισε να εκδώσει αυτό το ανολοκλήρωτο έργο του πατέρα του το οποίο χαρακτήρισε προλογίζοντάς το «εμβρυϊκό αριστούργημα». Η κριτική διχάστηκε. Κάποιοι τον έψεξαν ότι με την κίνηση αυτή κυνηγούσε δημοσιότητα και χρήματα, ότι το έργο δεν είχε κανένα ενδιαφέρον και αξία και ότι έπληξε τον συγγραφικό μύθο του Ναμπόκοφ εκδίδοντας στην ουσία τις σημειώσεις για ένα μυθιστόρημα που δεν γράφτηκε ποτέ. Οι μελετητές του Ναμπόκοφ, από την άλλη, χαιρέτισαν την έκδοση ενός κειμένου που ξεκλείδωνε το εργαστήρι του συγγραφέα και έδινε αναλυτική εικόνα της ποιητικής του και της συγγραφικής πρακτικής του.

Σε γενικές γραμμές πάντως, ο υιός Ναμπόκοφ συγκαταλεγόταν στους κληρονόμους που σεβάστηκαν και προώθησαν το έργο των διάσημων γονιών τους. Από πολύ νωρίς, με την εποπτεία του πατέρα του, μετέφραζε έργα του σε διάφορες γλώσσες, ξεκινώντας με το «Πρόσκληση σ’ έναν αποκεφαλισμό» (Αιγόκερως, 1982).

Το 1986, εννιά χρόνια μετά τον θάνατο του Βλαντίμιρ, μετέφρασε και εξέδωσε στα αγγλικά μια μικρή νουβέλα του γραμμένη στα ρωσικά το 1939. Ήταν το τελευταίο έργο που έγραψε ο Ναμπόκοφ στη μητρική του γλώσσα. Στον «γητευτή» (Νεφέλη, 1992) η κριτική είδε το αρχικό κείμενο από το οποίο προέκυψε 16 χρόνια αργότερα η «Λολίτα».

Ο Ντμίτρι εξέδωσε επίσης επιλογή από την αλληλογραφία του Βλαντίμιρ και έναν τόμο αναμνήσεων από τον πατέρα του με τον τίτλο «Revisiting Father’s Room», όπου περιγράφει τη σχέση του με τον διάσημο πατέρα του και αφηγείται περιστατικά από την κοινή ζωή τους φωτίζοντας τη βιογραφία του. «Ήταν ένας πολύ στοργικός πατέρας. Παρατούσε τη δουλειά του για να παίξει μαζί μου. Ποτέ δεν παραμελούσε την οικογένειά του. Μου έμαθε διάφορα σπορ και μου έμαθε γραφή και ανάγνωση, με τη βαθιά έννοια των όρων. Μοιραζόταν τα πάντα» είχε πει ο Ντμίτρι σε συνέντευξή του για τον πατέρα του στο Associated Press το 2009.

Μετά τον θάνατο της μητέρας του το 1991-της θρυλικής Βέρας, που ήταν η μούσα, το στήριγμα και η βοηθός του Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ σε όλες τις δουλειές- ο Ντμίτρι δώρισε το αρχείο του πατέρα του στη Δημόσια Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης και ανέλαβε την προώθηση του έργου του συμμετέχοντας σε διεθνή συνέδρια και εκδηλώσεις.

«Ο πατέρας μου βαδίζει χέρι χέρι με τους δύο αγαπημένους του συγγραφείς -τον Πούσκιν και τον Τζόις- στο πάνθεον των μεγάλων συγγραφέων, για να συναντήσει τον μεγαλύτερο όλων, τον Σαίξπηρ, που τους περιμένει», είχε πει στην ίδια συνέντευξη το 2009 και κατέληγε: «Θέλω να πιστεύω ότι έκανα ό,τι μπορούσα για να διευκολύνω αυτή την πορεία».

Ήταν γνωστό ότι ο Ντμίτρι Ναμπόκοφ έγραφε και ο ίδιος και δημοσίευε τα κείμενά του με ψευδώνυμο το οποίο ποτέ δεν αποκάλυψε. Μπορεί το άνοιγμα της διαθήκης του προσεχώς να επιφυλάσσει εκπλήξεις τόσο για το συγγραφικό ταλέντο ενός γιου που έζησε στη σκιά του πατέρα του όσο και για άγνωστες πλευρές του πατρός Ναμπόκοφ; Πιθανότατα δεν θα αργήσουμε να το μάθουμε.